Tekerlek Değişimi - Acil Durum Rehberi

Lastik her zaman en kötü anda patlar. Yağmurda, gece yarısı, tanımadığın bir yolda. İyi haber şu: araç tekerlek değişimi öğrenilmesi en kolay bakım işlerinden biri. Doğru sıra ve birkaç güvenlik kuralı yeterli. Bu rehber, yol kenarında tek başına kaldığında ne yapacağını adım adım anlatıyor.

Önce Güvenlik: Durmadan Önce ve Durduktan Sonra

Lastik patladığında ilk refleks fren yapmaktır. Yapma. Direksiyonu sıkı tut, gaz pedalından ayağını çek, aracın kendi kendine yavaşlamasını bekle. Sonra yavaşça sağa çek.

Durduğun yer, işin en kritik kısmı:

• Mümkünse düz ve sert zemin seç. Toprak veya eğimli yer krikoyu kaydırır.
• Virajın hemen çıkışında durma. Arkadan gelen seni geç görür.
• Dörtlüleri hemen yak.
• El frenini sonuna kadar çek. Otomatik vitesliyse P, manuelse 1. vites veya geri vitese tak.
• Reflektif yeleği giy, sonra araçtan in.
• Üçgen reflektörü şehir içinde en az 30, otoyolda 100-150 metre geriye koy.
• Yolcuları araçtan indir ve bariyerin arkasına al. Araçta bekletme.

Zemin çok eğimliyse veya trafiğe çok yakınsan, işi zorlama. Yol yardımı çağırmak mantıklı bir karardır.

Yanına Alman Gereken Malzemeler

Bagajını bugün bir aç. Kriko kolu eksikse ya da stepne inik çıkmışsa, bunu yol kenarında öğrenmek istemezsin. Stepne basıncı çoğu araçta normal lastikten yüksektir; etiketteki değere bak.

Adım Adım Değişim

1. Jant kapağını çıkar. Plastik kapaklar bijon anahtarının düz ucuyla kolayca kalkar.
2. Somunları gevşet — ama araç yerdeyken. Bu en önemli kural. Tekerlek havadayken somun sökmeye çalışırsan tekerlek boşta döner. Her somunu çeyrek tur gevşet, tamamen sökme.
3. Sıkı somuna güç uygula. Anahtarı yatay konuma getir, üzerine ayakla bas. Vücut ağırlığın koldan daha güçlüdür. Yön saat yönünün tersi.
4. Kriko noktasını bul. Kapı eşiğinin altında, tekerleğe yakın güçlendirilmiş bir çıkıntı vardır. Kullanma kılavuzunda işaretlidir. Yanlış yere kriko koyarsan sacı ezersin.
5. Aracı kaldır. Lastik yerden 3-5 cm yükselene kadar yeter. Fazla kaldırma.
6. Somunları tamamen sök. Hepsini cebine veya jant kapağının içine koy. Yere bırakırsan biri yuvarlanıp kaybolur.
7. Tekerleği çek. Paslanıp yapışmışsa lastiğin yan yüzüne ayakla birkaç kez vur.
8. Stepneyi tak. Delikleri hizala, elle itip yerine oturt. Somunları önce parmakla çevir, dişi kaçırma.
9. Somunları çapraz sırayla sık. Karşılıklı ilerle. Beş bijonlu jantta yıldız çizer gibi.
10. Aracı indir, sonra tam sık. Lastik yere basınca somunları çapraz sırayla son kez sıkılaştır.

Sık Yapılan Hatalar

• Somunları havada sökmeye çalışmak. Zaman kaybı ve porya hasarı riski.
• Krikoyu şaseye veya egzoza dayamak.
• Aracın altına uzuv sokmak. Kriko tek başına asla güvenli değildir.
• Somunları tek tek sonuna kadar sıkmak. Jant eğri oturur, direksiyon titrer.
• Aşırı sıkmak. Ayakla tepinerek sıkılan bijon, bir dahaki sefere sökülmez veya saplama kopar.

Değişimden Sonra Yapılacaklar

İş bitti ama tamamlanmadı. Şunları atlama:

• Stepne basıncını ölç. İlk fırsatta bir istasyona uğra. Basıncı düşük stepne çabuk bozulur; lastik basıncı ölçme ve ayarlama konusundaki rehber bu noktada işine yarar.
• Dar stepne kullanıyorsan hızını sınırla. Üzerinde genelde 80 km/s yazar. Buna uy ve uzun yola çıkma.
• Patlak lastiği bagaja koy. Yol kenarında bırakma; tamir edilebilir olup olmadığına ustaya baktır.
• Yaklaşık 50 km sonra somunları kontrol et. Oturma payı olur, hafif gevşeyebilir.
• Aletleri yerine koy. Kriko ve anahtar bagajda gezinirse bir daha bulamazsın.
• Fırsat bulunca tork anahtarıyla doğru değerde sıktır. Çoğu binek araçta 100-120 Nm bandındadır; kesin değer kullanma kılavuzunda yazar.

Bu işi hiç yapmadıysan, bir cumartesi sabahı evin önünde bir kez prova et. On beş dakika sürer ve krikonun nereye oturduğunu, somunların ne kadar sıkı olduğunu önceden öğrenirsin. Gerçek arıza anında elin titremez. Aynı mantık motor yağı değişiminden fren pedi değişimine k